प्रतिनीधी सतिश पाटील मुंबई दि. ०५ ऑक्टोबर २०२५ मुंबादेवीचा इतिहास हा मुंबई शहराच्या इतिहासाशी जोडलेला आहे, कारण शहराचे नाव मुंबा देवीच्या नावावरूनच पडले आहे. कोळी आणि आगरी समाजात मुंबादेवीला त्यांची संरक्षक देवता मानतो. सुमारे ४०० वर्षांपूर्वी, मुंबईतील भूमिपुत्र मच्छीमारांनी त्यांची संरक्षक देवी म्हणून मुंबादेवी मंदिराची स्थापना केली होती. सध्या हे मंदिर मुंबईतील भूलेश्वर भागात आहे, परंतु मूळ मंदिर १७३७ मध्ये मुंबईतील बोरी बंदर येथे होते, जिथे व्हिक्टोरिया टर्मिनस (सध्याचे छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस) इमारत उभी आहे.
मुंबादेवी मंदिराची आणि शहराची उत्पत्ती आणि नाव:
मुंबई शहराचे नाव मुंबा देवीवरूनच पडले आहे. मुंबा देवी यांना ‘महा-अंबा’ म्हणजेच ‘महान आई’ असेही म्हटले जाते, कारण त्या आगरी कोळी भूमिपुत्र समुदायाच्या संरक्षिका आहेत.
स्थापना आणि मूळ स्थान:
१७३७ मध्ये बोरी बंदर येथे मुंबादेवी मंदिराची स्थापना करण्यात आली होती.
पुनर्स्थापना:
इंग्रजांनी जेव्हा व्हिक्टोरिया टर्मिनस (वि.टी.) रेल्वे स्टेशन बांधण्याचे ठरवले, तेव्हा मंदिराचा अडथळा ठरल्याने ते सध्याच्या भूलेश्वर भागातील त्याच्या सध्याच्या जागी स्थलांतरित केले गेले.
मुंबादेवीचे महत्त्व:
मुंबादेवीची पूजा समुद्राच्या लाटांपासून आणि इतर संकटांपासून संरक्षण करण्यासाठी केली जाते, कारण भूमिपुत्र आगरी कोळी समाजात त्यांना समुद्राची रक्षक मानले जाते.
हे मंदिर मुंबईतील एक पवित्र तीर्थक्षेत्र आणि एक महत्त्वाचे पर्यटन स्थळ आहे.
